100 წელი გადის ,,ბოლშევიკების აჯანყებიდან", რომელიც 1920 წელს ცხინვალში მენშევიკური მთავრობის წარმომადგენლებმა ჩაახშეს. ამ ფაქტის აღსანიშნავად, ისტორიკოსებისა და დოკუმენტალისტების ინიციატივით, ფილმის გადაღება გადაწყდა.

,,ცხინვალი 1920" - ასე გქვია ფილმს, რომლის გადაღებებიც უკვე მიმდინარეობს. ფილმის დასრულება სექტემბრის დასაწყისში იგეგმება.

იდეის ავტორები ვარაუდობენ, რომ საქართველოს საარქივო ფონდებში დაცული მასალებით შეძლებენ რუსეთის იდეოლოგიურ მანქანას, ისტორიული სიმართლე მთელი სიზუსტით დაუპირისპირონ, ხოლო საუკუნის წინ მომხდარ აჯანყებაზე გენოციდის იარლიყის მიკერება ვეღარ შეძლოს. 

"ცხინვალი 1920-ზე" მომუშავე ჯგუფის წევრები არიან ისტორიკოსები - დიმიტრი სილაქაძე და დავით ხვადაგიანი.

,,რადგან ფილმი მხოლოდ დოკუმენტურად დადასტურებულ ისტორიულ სინამდვილეს უნდა დაეყრდნოს, კვლევის პროცესში ყველაზე მნიშვნელოვანი სწორედ საარქივო მასალაა - იმდროინდელი დოკუმენტები, პრესაში გამოქვეყნებული ცნობები, ფოტოსურათები და სხვადასხვა ჩანაწერები -1920 წელს ცხინვალში მომხდარი ბოლშევიკური აჯანყების სრულ და რეალურ სურათს სწორედ ეს პატარა ფრაგმენტები ასახავს." - აღნიშნავენ ფილმის ავტორები. 

პროცესს პროფესორ გიორგი ოთხმეზური ეხმაურება და აღნიშნავს, რომ დოკუმენტური ფილმი ის ფორმატია, რომლის მეშვეობითაც, მსოფლიო საზოგადოება სიმართლეს უკეთ გაიგებს და მისი გავრცელებაც უფრო მარტივი იქნება.

"ისტორიის გაყალბების მცდელობას ყოველთვის უნდა გაეცეს პასუხი. სხვათა შორის, ბევრ რამეზე პასუხი უკვე გაცემულია, მაგრამ, სამწუხაროდ, ეს საქართველოს ფარგლებს არ სცილდება. უცხოელები ეცნობიან იმ მასალებს, რაც მათ ენაზეა ხელმისაწვდომი. ასე, რომ ფილმის ფორმატი სწორადაა შერჩეული, რადგან მისი თარგმნა არაერთ ენაზე შეიძლება და ვიზუალური მასალითაა დატვირთული, რაც ადამიანებისთვის უფრო საინტერესო და გასაგებია. ყველა სახელმწიფო ვალდებულია, დაიცვას თავისი ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობა და საკუთრი სიმართლე საერთაშორისო საზოგადოებამდე მიიტანოს. ოსებთან, აფხაზებისგან განსხვავებით, მაშინ ვერანაირი მოლაპარაკება ვერ მოხერხდა. ამიტომ იყო ქართული ხელისუფლება იძულებული, იარაღით შემოსული ამბოხი იარაღითვე ჩაეხშო და ქვეყანაში წესრიგი დაემყარებინა," - აღნიშნავს ისტორიკოსი.